له ميندو او پلرونو سره مرسته (Elterngeld)

Elterngeld
اوسمهالیز 04.08.2022

دولت څه ډول له کورنيو سره مرسته کوي؟

د ځوانو ميندو او پلرونو  لپاره د ماشومانو پالنه يوه ستره مسله ده. په جرمني د کار او کورنۍ جوړولو تر منځ تعادل او همغږي راوستل سخت دي. له ځوانو کورنيو سره د مرستې لپاره په جرمني کې د الټرن‌ګېلډ (Elterngeld) په نوم پیسې ورکول کيږي. دا پیسې له هغو ميندو او پلرونو سره مرسته کوي چې لږ معاش لري او يا د ماشومانو د ساتلو له کبله نه شي کولای کار وکړي. هغه ميندې او پلرونه چې د ماشوم له زېږېدو وړاندې بېکاره وي؛ هم کولای شي د دې پیسو يا مرستې ترلاسه کولو غوښتنه وکړي. دلته به د دې پیسو د ترلاسه کولو په اړه ټول مالومات ولولئ.

په څه بايد ځان وپوهوم؟

آيا زه الټرن‌ګېلډ ترلاسه کولای شم؟

د لاندې شرطونو پوره کوونکي کسان کولای شي چې الټرن‌ګېلډ ترلاسه کړي:

-       له خپلو بچي يا بچۍ سره يوځای په جرمني کې ژوند وکړي؛

-       په خپله د خپل ماشوم پالنه وکړي؛

-       په اونۍ کې له ۳۰ ساعتونو کم کار وکړي؛

-       په جرمني کې د ژوند کولو او کار اجازه، کاري ډولډونګ (Beschäftigungsduldung) او يا د جرمني يا د (د ایسلنډ، لختن‌شتاين، ناروې، سويس په ګډون) د اروپايي ټولنې د بل غړي هېواد تابعيت ولري.

مهم: که څوک په خپل هېواد کې د جګړې له کبله د استوګنې قانون د ۲۳مې مادې د لومړۍ فقرې له مخې او يا هم د ۲۳ الف، ۲۴ یا ۲۵ مادې د درېيمې څلورمې يا پنځمې فقرې له مخې د استوګنې اجازه ولري؛ د دې پیسو ترلاسه کولو لپاره بايد له لاندې دوو شرطونو يو پوره کړي:

-       کار وکړي؛ د والدينو په رخصتۍ کې وي او يا هم له کار وروسته د بېکارۍ پیسې (Arbeitslosengeld I
) ترلاسه کړي

يا

-       په جرمني کې يې لږترلږه ۱۵ مياشتې وتلې وي.

د الټرن‌ګېلډ ترلاسه کولو لپاره د کار ډول شرط نه دی. دا پیسې مامورين يا ټول کارکوونکي، د ازاد کار ترسره کوونکي، بېکاره شوي کسان، زده‌کوونکي يا محصلين، د اوسبیلډونګ ترسره کوونکي او يا د کورونو مېرمنې يا نارينه ټول کولای شي د دې پیسو ترلاسه کولو غوښتنه وکړي. خو: که څوک يوازې په کال کې له ۲۵۰٬۰۰۰ او يا د ماشوم د مور يا پلار سره په ګډه په کلني ډول له ۵۰۰٬۰۰۰ ډېرې يورو وګټي؛ نه شي کولای د دې پیسو غوښتنه وکړي.

د الټرن‌ګېلډ د قوانينو له مخې دا پیسې د خپل سکني ماشوم؛ د ژوند د ملګري يا ملګرې د ماشوم، رضاعي او يا په زوی‌ولۍ يا لورولۍ نيولي ماشوم لپاره ورکول کيږي. په استثنايي حالتونو کې ښايي د لمسيانو او د خور يا ورور د بچيانو لپاره هم دا پیسې ترلاسه کولای شئ خو دا پیسې يوازې هغه مهال درکول کيږي چې د ماشوم خپل مور او پلار د هغه پالنه ونه کړي.

که بچيان مې کيتا يا وړکتون ته ولاړ شي؛ بيا هم الټرن‌ګېلډ ترلاسه کولای شم؟

هو. که بچيان مو وړکتون ته ولاړ شي او يا يې کومه بله مېرمن يا سړی (Tagesvater يا Tagesmutter) د ورځې له خوا وساتي؛ بيا هم کولای شئ الټرن‌ګېلډ ترلاسه کړئ. په دې اړه نور مالومات د ماشومانو د پالنې په څپرکي کې کتلای شئ.

د الټرن‌ګېلډ ترلاسه کولو لپاره بايد د والدينو رخصتي (Elternzeit) واخلم؟

نه. د والدينو پیسې له رخصتۍ سره اړه نه لري. البته د پیسو اخستلو پر مهال له ۳۰ ساعته زيات کار نه شئ کولای.

له والدينو سره د مرستې کوم ډولونه شته؟

د ميندو او پلرونو پیسې يا الټرن‌ګېلډ په دوو طريقو ترلاسه کولای شئ: له والدينو سره لومړنۍ مرسته (Basiselterngeld) او د والدينو اضافه پیسې يا مرسته (ElterngeldPlus).

د والدينو لومړنۍ پیسې د هر ماشوم له زېږېدلو وروسته د ۱۲ مياشتو لپاره ورکول کيږي. که د ماشوم مور او پلار دا پیسې سره شريکې کړي؛ کولای شي دوې نورې اضافه مياشتې يې هم ترلاسه کړي. په دې حالت کې کولای شئ په هغو مياشتو کې چې دا پیسې مو ترلاسه کړې دي؛ په ازاد ډول یو له بله بېلې کړئ خو يوازينی شرط دا دی چې د والدينو هر اړخ، مور او پلار بايد لږ تر لږه دوې او تر ټولو ډېرې ۱۲ مياشتې الټرن‌ګېلډ ترلاسه کړې وي. که څوک په يوازې ځان د ماشوم پالنه کوي؛ تر ۱۴ مياشتو د والدينو پیسې ترلاسه کولای شي.

د والدينو اضافي پیسې کېدای شي د هر ماشوم لپاره د ۲۴ مياشتو لپاره ترلاسه شي خو پر دې مهال هره مياشت د والدينو د لومړنيو پیسو (Basiselterngeld) نيمې ورکول کيږي. که د مور او پلار په توګه لا هم په اونۍ کې له ۲۵ تر ۳۰ ساعتونو کار کوئ؛ کولای شئ د ۴ اضافه مياشتو لپاره هم دا پیسې ترلاسه کړئ. که مور يا پلار په يوازې ځان د ماشوم پالنه کوي؛ هم کولای شي د ۴ مياشتو لپاره دا اضافي پیسې ترلاسه کړي.

يادونه: تاسې کولای شئ د دا دواړه ډولونه سره يوځای کړئ. د بېلګې په‌ ډول کولای شئ په لومړيو ۶ مياشتو کې د والدينو لومړنۍ پیسې او په پاته ۱۲ مياشو کې د والدينو اضافي پیسې ترلاسه کړئ.

له والدينو سره د مرستې يا الټرن‌ګېلډ اندازه څومره ده؟

د اېلټرن‌ګېلډ اندازه د هر کس له حالت او د پیسو د ترلاسه کولو له ډول سره تړلې ده. د قانون له مخې د دې پیسو مقدار د مور او پلار له هغه خالص معاش سره تړلی دی چې د ماشوم له زېږېدو وړاندې يې د ۱۲ مياشتو په اوږدو کې ترلاسه کړی دی. په دې ډول به ستاسې د الټرن‌ګېلډ مقدار د تېر معاش له ٪۶۵ تر ۱۰۰ ٪ پورې وي. څومره چې معاش لوړ وي؛ په هماغه اندازه د اېلټرن‌ګېلډ اندازه هم لوړه وي. په همدې حال کې د لږ معاش لرونکو ته د هغوی د خالص معاش په اندازه، يعني ۱۰۰٪ الټرن‌ګېلډ او د زيات معاش لرونکو ته د خالص معاش ۶۵٪ ورکول کيږي.

د اېلټرن‌ګېلډ لپاره تر ټولو ډېره او تر ټولو لږ اندازه شته او د اساسي يا لومړني اېلټرن‌ګېلډ لپاره په مياشتني ډول له ۳۰۰ تر ۱٬۸۰۰ يورو توپير کوي. د ميندو او پلرونو د اضافه پیسو لپاره بيا دا اندازه له ۱۵۰ تر ۹۰۰ يورو پورې ده. مهم: که څوک د الټرن‌ګېلډ ترلاسه کولو پر مهال کار وکړي؛ ښايي د دې پیسو اندازه ډېره کمه شي.

 

 

د ډېرو ماشومانو ميندو او پلرونو ته د خويندو او وروڼو انعام (Geschwisterbonus) په نامه نورې پیسې هم ورکول کيږي چې د اېلټرن‌ګېلډ ۱۰٪ دي. د دې پیسو ترلاسه کولو لپاره بايد لږ تر لږه يو له ۳ کالو د لږ عمر لرونکی او يا دوه له ۶ کالو ټيټ ماشومان ولرئ. د غبرګونو او يا زياتو ماشومانو د زېږېدلو پر مهال له دې پرته ۳۰۰ اضافه يورو هم ورکول کيږي.

 

د ميندو او پلرونو د پیسو د ماشين‌حساب په مرسته کولای شئ حساب کړئ چې ستاسې لپاره د والدينو د پیسو کوم ډول ښه دی او څومره پیسې ترلاسه کولای شئ. د دې کار لپاره پر (familienportal.de) وېبسایټ يو دا ډول ماشين‌حساب موندلای شئ.

 

يادونه: که د واده شوې جوړې په توګه له مخکې پوهېږئ چې د والدينو د پیسو غوښتنه به کوئ؛ بايد د خپلې ماليې درجه‌بندي (Steuerklasse) بدله کړئ څو عايد مو يو څه لوړ شي. هغه کسان چې د والدينو پیسې ترلاسه کوي؛ د ماليې درجه يا کلاس به يې ۳ شي. پلرونه بايد د دې کار لپاره د ماشوم له زېږېدو ۷ مياشتې وړاندې او مېرمنې د مورولۍ د خونديتوب له دورې وړاندې اقدام وکړي.

څنګه او چېرته د الټرن‌ګېلډ غوښتنه کولای شم؟

د الټرن‌ګېلډ ترلاسه کولو لپاره بايد د خپل ايالت د الټرن‌ګېلډ په اداره (Elterngeldstelle) کې غوښتنلیک وړاندې کړئ. پر (elterngeld.net) وېبسایټ د خپلې سيمې دا ډول ادارې موندلای شئ. د غوښتنليک وړاندې کولو لپاره بايد يوه فورمه ډکه کړئ. په بايرن او زاکسن ايالتونو کې دا غوښتنه په ديجيټل بڼه وړاندې کيږي. په نورو ايالتونو کې خپل غوښتنليک د پوسټ له لارې لېږلای شئ. پر (familienportal.de) وېبسایټ د دې غوښتنليک فورمې، د ادارو دفترونه او نور مالومات موندلای شئ.

په فورمه کې بايد په نښه کړئ چې له مور او پلار کوم يو د څومره مودې لپاره دا پیسې ترلاسه کوي. البته وروسته هم کولای شئ يو ځل او په استثنايي حالاتو کې دوه ځله د پیسو د وېش کچه او وخت بدل کړئ. غوښتنليک بايد مور او پلار دواړه لاسليک کړي او هلته څرګنده کړي چې دوی يو له بل سره واده کړی دی او يا له واده پرته په ګډه د ماشوم پالنه پر غاړه اخلي.

يادونه: د ماشوم له زېږون وروسته تر ۱۴ مياشتو پورې د الټرن‌ګېلډ لاسه کولو غوښتنه کولای شئ. البته دا غوره ده چې د مياشتو پر حساب د دې پیسو غوښتنه ونه کړئ او پر ځای يې د ماشوم د عمر له مخې وکړئ. که د مياشتو له مخې دا کار وشي؛‌ ښايي لږ پیسې ترلاسه کړئ.

په ياد مو وي چې د الټرن‌ګېلډ ترلاسه کولو لپاره پر وخت غوښتنليک ولېږئ. دا پیسې د تېرو درې مياشتو لپاره هم ورکول کيږي خو که ډېر وخت ووزي؛ بيا يې نه شئ ترلاسه کولای.

له والدينو سره د مرستې ترلاسه کولو لپاره کومو سندونو ته اړتيا ده؟

د الټرن‌ګېلډ يا والدينو د مرستې پیسو ترلاسه کولو لپاره لاندې سندونه اړين دي:

-       د ماشوم د زېږېدلو سند يا (Geburtsurkunde)،

-       په تېرو ۱۲ مياشتو کې د عايد يا معاش د ترلاسه کولو سندونه او يا له جاب‌سنټر يا ورته بلې ادارې څخه د مرستو ترلاسه کولو سند،

-       له روغتيايي بيمې څخه د مورولۍ د خونديتوب د پیسو ترلاسه کولو تاييدليک،

-       له خپل کارځای يا ادارې څخه د والدينو د رخصتۍ (Elternzeit) ترلاسه کولو تاييدليک؛ البته که اړين وي،

-       د کارځای يا خپلې ادارې له خوا د مورولۍ د خونديتوب د پیسو ترلاسه کولو تاييدليک (هغه ميندې چې د اولاد له زېږون مخکې کار کوي).

يادونه: که د خپل ژوند يا مدني حالت بدل کړئ؛ بايد د الټرن‌ګېلډ ادارې (Elterngeldstelle) ته خبر ورکړئ. که اضافه عايد ترلاسه کړئ؛ بيا هم بايد دې ادارې ته خبر ورکړئ؛ ځکه ستاسې عايد د والدينو د د پیسو په کچه اغېز لري.

د والدينو د مرستې پیسو ترلاسه کولو پر مهال مې روغتيايي بيمه څنګه کيږي؟

که له دې وړاندې مو جبري دولتي روغتيايي بيمه درلوده؛ کولای شئ په هماغه سيستم کې پاته شئ. که پر دې مهال نيمه وخته کار نه کوئ؛ د دې بيمې پیسې نه درنه اخستل کيږي. که دولتي روغتيايي بيمه مو په خپله خوښه اخيستې وه؛ بايد له دې وروسته يې هم پیسې ورکړئ. يوازينۍ استثنا کورنۍ بيمه ده چې پر مهال يې د دې پیسو له ورکولو خلاصېږئ.

که د والدينو يا الټرن‌ګېلډ له ترلاسه کولو وړاندې مو شخصي روغتيايي بيمه درلوده؛ اوس هم په هغې کې پاته کېدای شئ خو بايد د پیسو ورکولو ته دوام ورکړئ.

کينډرګېلډ څه ته وايي؟

کينډرګېلډ يوه دولتي مرسته ده چې ټولو ماشومانو ته لږ تر لږه تر اتلس کلنۍ پورې هره مياشت ورکول کيږي. لاندې کسان د کينډرګېلډ ترلاسه کولو حق نه لري:

-        د استوګنې د لندمهالي سند (Aufenthaltsgestattung) لرونکي. ترکان له دې ډلې استثنا دي او له دې سند سره هم کينډرګېلډ ورکول کيږي. همدا شان هغه کسان چې په جرمني کې يې له شپږو مياشتو ډېر وخت تېر کړی وي کينډرګېلډ ورکول کيږي. د دې تر څنګ د الجزاير، تونس، مراکش، بوسنيا، سربيا او مونتينيګرو راغلو خلکو ته هم په دې شرط ورکول کيږي چې ميندې او پلرونه يې د ټولنيزو بيمو د ونډو د ورکړې اړوند کار وکړئ.

-        د ډولډونګ لرونکي: د کاري ډولډونګ يا بشېفتيګونګزډولډونګ لرونکي له دې ډلې استثنا دي او له دې سند سره هم کينډرګېلډ ورکول کيږي. همدا شان ترکان له دې ډلې استثنا دي او له دې سند سره هم کينډرګېلډ ورکول کيږي. هغه کسان چې په جرمني کې يې له شپږو مياشتو ډېر وخت تېر کړی وي کينډرګېلډ ورکول کيږي. د دې تر څنګ د الجزاير، تونس، مراکش، بوسنيا، سربيا او مونتينيګرو راغلو خلکو ته هم په دې شرط ورکول کيږي چې ميندې او پلرونه يې د ټولنيزو بيمو د ونډو د ورکړې اړوند کار وکړئ.

-        هغه ميندې او پلرونه چې د استوګنې قانون د ۲۳مې مادې لومړي بند، ۲۳ الف مادې او يا ۲۵ مادې درېيم، څلورم او پينځم بند له مخې يې د استوګنې اجازه ترلاسه کړې وي. هغه کسان استثنا دي چې په جرمني کې يې له درې کالونو ډېر وتلي وي او کار کوي يا د بېکارۍ لومړی ډول پیسې (Arbeitslosengeld I) ترلاسه کوي.

-        هغه ميندې او پلرونه چې د استوګنې قانون د ۱۶ ب بند (محصلان)، ۱۶ د بند (کار ته راغلي‌کسان) او يا شلمې مادې دوهم بند (د کار په لټه کسان) له مخې يې د استوګنې اجازه ترلاسه کړې وي.

د ميندو او پلرونو د مرستې پیسو په اړه چېرته مشوره ترلاسه کولای شم؟

ستاسې د ايالت د الټرن‌ګېلډ اداره کولای شي تاسې ته د دې پیسو په اړه مشوره درکړي. په خپله سيمه کې د دې ادارې يوه څانګه پر (elterngeld.net)  وېبسایټ موندلای شئ. له دې پرته د لويانو يا ځوانانو لپاره د کډوالو مشورتي مرکزونو ته هم ورتلای شئ. د دې ادارو کارکوونکي په ډېرو ژبو خبرې کوي او ستاسې سره مرسته کوي. په خپل شاوخوا کې د دې ادارو يوه څانګه پر (bamf.de) يا (jugendmigrationsdienste.de) وېبسایټ موندلای شئ.

مهم

په بايرن او زاکسن ايالتونو کې د مرستو ترلاسه کولو يو بل فرصت هم شته چې له کورنيو سره د مرستې پیسې (Familiengeld) يا د ايالتي پوهنې مرسته (Landeserziehungsgeld) نوميږي. د دې مرستو ترلاسه کولو شرطونه او قوانين په دواړو ايالتونو کې توپير کوي. د بايرن د کورنيو د مرستې په اړه ټول ګټور مالومات پر (zbfs.bayern.de) وېبسایټ موندلای شئ. د زاکسن د ايالتې مرستې په اړه مالومات بيا پر (familie.sachsen.de) وېبسایټ ولولئ. په نورو ايالتونو کې د کورنۍ مرستې او ايالتې مرستې اسانتياوې نشته.

Partner-Logos PS

يوه پروژه د:
تمويل: