د جرمني اساسي قانون (Grundgesetz)

زه د اساسي قانون له مخې کوم حقونه لرم؟

دلته موږ د {videoservice} د منځپانګې لرونکي يو. د نورو مالوماتو لپاره {socialhintlink_end}(دلته){socialhintlink_begin} کلېک وکړئ.

د جرمني اساسي قانون (Das Grundgesetz) نوميږي. په دې قانون کې د هېوادوالو د ګډ ژوند لپاره چوکاټونه او مادې ځای پر ځای شوې دي. په جرمني کې بايد بل قانون له اساسي قانون سره په مخالفت يا تناقض کې نه وي. د بېلګې په توګه د پناغوښتنې يا سزا قوانين نبايد له اساسي قانون سره ټکر ولري. اساسي قانون تر ټولو مهم قانون ګڼل کيږي او پر نورو ټولو قوانينو د‌ پاسه دی.

د جرمني اساسي قانون له ۱۴۶ برخو جوړ دی. هره برخه د مادې (Artikel) په نوم ياديږي. لومړۍ ۱۹ مادې بنسټيز حقونه (Grundrechte) جوړوي. بنسټيز حقونه، د دولت او خلکو تر منځ تر ټولو مهم حقونه دي. دا حقونه خلک د دولت له لوري له استبداد، بې‌عدالتۍ او زورزياتي څخه ساتي. د دې حقونو يوه برخه په جرمني کې د چا د استوګنې د ډول یا سند په پام کې نيولو پرته، د هر چا لپاره ده. دا برخه بشري حقونه (Menschenrechte) هم بلل کيږي. د بنسټيزو حقونه بله برخه بيا يوازې د هغه چا لپاره ده چې د جرمني تابعيت ولري. دې برخې ته مدني حقونه يا (Bürgerrechte) وايي.

اساسي قانون په ۱۹۴۹ کال کې په لويديځ جرمني کې تصويب شو او په ۱۹۹۰ کال کې د ختيځ او لويديځ جرمني له یوځای کېدلو وروسته په ټول هېواد کې پلی کيږي. د ۱۹۳۳ او ۱۹۴۵ کالونو تر منځ د جرمني ملي ټولنيزې ديکتاتورۍ د ډېرو خلکو بشري حقونه تر پښو لاندې کړي وو؛ له همدې کبله په اساسي قانون کې داسې مادې ځای پر ځای شوې دي چې د دې ډول شرايطو د بيا رامنځته کېدو مخنيوی کوي. له همدې کبله بنسټيز حقونه په اساسي قانون کې مهم رول لري.

د اساسي قانون فدرالي محکمه د اساسي قانون له پلي کېدلو څارنه کوي. دولت نه شي کولای په اسانۍ هغه تعديل کړي.

بنسټيز حقونه څه دي؟

لومړۍ ماده: د انساني کرامت خونديتوب

دلته موږ د {videoservice} د منځپانګې لرونکي يو. د نورو مالوماتو لپاره {socialhintlink_end}(دلته){socialhintlink_begin} کلېک وکړئ.

دوهمه ماده: د ازادۍ حق

درېيمه ماده: د قانون پر وړاندې برابروالی

دلته موږ د {videoservice} د منځپانګې لرونکي يو. د نورو مالوماتو لپاره {socialhintlink_end}(دلته){socialhintlink_begin} کلېک وکړئ.

څلورمه ماده: د عقيدې ازادي

پينځمه ماده: د بيان او رسنيو ازادي:

دلته موږ د {videoservice} د منځپانګې لرونکي يو. د نورو مالوماتو لپاره {socialhintlink_end}(دلته){socialhintlink_begin} کلېک وکړئ.

شپږمه ماده: واده او کورنۍ

اوومه ماده: ښوونځی:

اتمه ماده: د غونډو ازادي

نهمه ماده: د ټولنو جوړولو ازادي

لسمه ماده: د ليکونو محرميت

يوولسمه ماده: د لېږدېدو ازادي

دوولسمه ماده: د دندې يا مسلک ټاکلو ازادي

دوولسمه الف ماده: عسکري

ديارلسمه ماده: د کورني حريم خونديتوب

څوارلسمه ماده: د مالکيت حق

پينځلسمه ماده: جايداد

شپاړسمه ماده: تابعيت

شپاړس الف ماده: د پنا حق

اوولسمه ماده: د غوښتنې حق

اتلسمه ماده: د بنسټيزو حقونو ساقطېدل

نولسمه ماده: د بنسټيزو حقونو محدوديت

مهم

بنسټيز حقونه تر ټول مهم حقونه دي چې په جرمني کې يې خلک لري. دا مهمه ده چې په خپلو حقونو پوه شئ او په دې توګه خپل ځان خوندي وساتئ.